AI gaat ervoor zorgen dat de overheid enorm veel belastinginkomsten misloopt | André van Luijk
Artikel: André van Luijk
Voor overheden heb ik slecht nieuws. Stel dat AI uiteindelijk 30% van de huidige banen geheel of grotendeels overneemt. Dat betekent niet dat iedereen werkloos wordt, maar wel dat een groot deel van het huidige werk door AI kan worden uitgevoerd.
Een korte rekensom
Neem een medewerker met een bruto jaarsalaris van €40.000. Voor een werkgever liggen de totale loonkosten, inclusief werkgeverslasten, al snel rond de €55.000. Over dat salaris ontvangt de overheid inkomstenbelasting, premies voor de sociale zekerheid, en indirect ook btw en accijnzen doordat de werknemer zijn inkomen weer uitgeeft. Daar komen nog allerlei kosten rondom een werknemer bij - kantoorruimte, apparatuur, leaseauto's, opleidingen en andere zakelijke uitgaven - waarover eveneens belasting wordt betaald.
Stel nu dat een bedrijf diezelfde werkzaamheden volledig kan vervangen door een AI-oplossing die €10.000 per jaar kost. Dan verschuift de belastinggrondslag van ongeveer €55.000 aan loonkosten naar een AI-abonnement van slechts €10.000. Bovendien zijn veel aanbieders van AI gevestigd buiten Europa en betalen zij hier relatief weinig vennootschapsbelasting. Een deel van de belastingopbrengst verdwijnt dus niet alleen door lagere loonkosten, maar ook doordat de winst elders wordt belast.
“Voor de overheid ontstaat een dubbel probleem: de belastinginkomsten nemen af, terwijl de uitgaven aan sociale voorzieningen juist stijgen.”
Nieuwe vorm van outsourcing komt eraan
Natuurlijk zal niet iedereen vervangen worden door kunstmatige intelligentie - veel functies zullen eerder hybride worden. Eén medewerker kan dankzij AI hetzelfde werk verrichten als voorheen twee of zelfs drie medewerkers. Maar ook in dat scenario loopt de overheid aanzienlijk minder belastinginkomsten mis dan voorheen.
Vaak wordt gezegd dat iedere technologische revolutie uiteindelijk ook weer nieuwe banen creëert, en dat zal nu waarschijnlijk niet anders zijn. Het verschil is alleen dat deze ontwikkeling zich ongekend snel voltrekt. Het verlies van banen zou daardoor wel eens sneller kunnen gaan dan het ontstaan van nieuwe werkgelegenheid.
Waar bedrijven vroeger administratief werk of softwareontwikkeling uitbesteedden aan lagelonenlanden zoals India, vindt nu een nieuwe vorm van outsourcing plaats: niet van werk naar een ander land, maar van menselijke intelligentie naar kunstmatige intelligentie. De nieuwe banen die hierdoor ontstaan, hoeven bovendien niet op te duiken op de plekken waar de oude verdwijnen.
Het gevolg kan zijn dat meer mensen tijdelijk of langdurig afhankelijk worden van een uitkering. Voor de overheid ontstaat daardoor een dubbel probleem: de belastinginkomsten nemen af, terwijl de uitgaven aan sociale voorzieningen juist stijgen.
Op de hoogte blijven van AI? Op 23 september organiseren we een event rond Artificial Intelligence. Ontdek meer over dit event.
Stel dat AI uiteindelijk 30% van de huidige banen geheel of grotendeels overneemt. Het gevolg kan zijn dat meer mensen tijdelijk of langdurig afhankelijk worden van een uitkering. Voor de overheid ontstaat daardoor een dubbel probleem: de belastinginkomsten nemen af, terwijl de uitgaven aan sociale voorzieningen juist stijgen.