Ongebruikelijk gedrag: het risico van denken in patronen | André van Luijk
Artikel: André van Luijk
AI is goed in het herkennen van patronen. In de financiële wereld is het inmiddels gebruikelijk om ongebruikelijke transacties te monitoren. Volgens veel partijen vloeit dit voort uit Europese regelgeving, maar in andere landen geldt op basis van diezelfde regelgeving alleen een verplichting om verdachte transacties te monitoren, niet ongebruikelijke. Nederland heeft - zoals op veel thema's - de lat aanzienlijk hoger gelegd.
“Ongebruikelijk gedrag is noodzakelijk voor de vitaliteit van een samenleving: zonder dat innoveert een samenleving niet. ”
Ondernemers vertonen per definitie ongebruikelijk gedrag
Dat is problematisch, want ondernemers vertonen per definitie ongebruikelijk gedrag - anders waren ze niet ondernemend. Hetzelfde geldt voor mensen met substantieel vermogen, innovators en startups. Waar de wetgeving aanvankelijk alleen over financiële transacties ging, zie je nu al dat ook ongebruikelijke structuren en ongebruikelijk gedrag onderdeel zijn geworden van de checks. Maar ongebruikelijk is nog geen verdacht.
Sterker nog, ongebruikelijk gedrag is noodzakelijk voor de vitaliteit van een samenleving: zonder dat innoveert een samenleving niet. Als alles wat boven het maaiveld uitsteekt wordt gereguleerd of als verdacht bestempeld, muilkorf je juist de succesvolle ondernemers - terwijl nieuwe bedrijven, nieuwe investeringen en nieuwe ideeën per definitie ongebruikelijk zijn.
AI als kans en gevaar voor ondernemers
Precies hier komt AI om de hoek kijken, want AI is uitzonderlijk goed in het analyseren van grote hoeveelheden data om ongebruikelijk gedrag eruit te filteren. Wordt AI massaal ingezet, dan zal het voor ondernemers een kans kunnen zijn, maar gebruik via toezichthouders juist een gevaar. De vraag is hoe we voorkomen dat AI vooral op basis van data uit het verleden bepaalt wat "goed" is, en daarmee ontwikkelingen naar de toekomst beperkt. Dat risico zit niet in AI zelf, maar in het verkeerde gebruik ervan door overheden en toezichthouders.
Blinde vlek bij toezichthouders
Kijk je op de websites van toezichthouders naar wat zij als bedreiging zien bij de ontwikkeling van AI, dan zie je vooral een bedreiging voor de eigen sector en voor consumenten - zichzelf zien ze zelden als bedreiging. Een opmerkelijke blinde vlek, zeker als je bedenkt dat de toeslagenaffaire nota bene ontstond door de inzet van algoritmes. Je zou dan ook enige reflectie mogen verwachten van de overheid en van de toezichthoudende instanties die namens haar optreden.
Op de hoogte blijven van AI? Op 23 september organiseren we een event rond Artificial Intelligence. Ontdek meer over dit event.
AI is goed in het herkennen van patronen. In de financiële wereld is het inmiddels gebruikelijk om ongebruikelijke transacties te monitoren. Volgens veel partijen vloeit dit voort uit Europese regelgeving, maar in andere landen geldt op basis van diezelfde regelgeving alleen een verplichting om verdachte transacties te monitoren, niet ongebruikelijke. Nederland heeft - zoals op veel thema's - de lat aanzienlijk hoger gelegd.