Het is gek dat sterven een belast feit is

Artikel: André van Luijk

Principieel is er geen verschil tussen schenken tijdens het leven en schenken bij overlijden. Een sterftax valt emotioneel en praktisch op het slechtst denkbare moment.

Het kapitaal zit vaak vast in een huis of bedrijf en kan niet zomaar liquide worden gemaakt. Bovendien hebben kinderen vaak de laatste jaren mantelzorg verleend, waardoor een erfenis voelt als een late beloning en niet als een loterij. Die zorgethische kant van het familieprincipe komt in het debat bijna niet aan bod.

Eigendomsrecht stopt niet bij overlijden

Ook de overledene had recht op zijn vermogen. Een heffing is een inbreuk op dat beschikkingsrecht, ook als juridisch gezien de erfgenaam betaalt. Eigendomsrecht stopt niet bij het overlijden.

Zie je de familie als morele eenheid, dan overstijgt die het individu. Nalaten is zorg voor je kinderen, geen cadeau aan de maatschappij.

“Nalaten is zorg voor je kinderen, geen cadeau aan de maatschappij.”

— André van Luijk

Onbelaste vermogenswinst = geen gratis winst

Voorstanders wijzen erop dat veel erfenissen bestaan uit onbelaste vermogenswinst, zoals de overwaarde van een huis. Maar die overwaarde is deels door inflatie ontstaan, en mensen hebben onderhoud gepleegd, risico gelopen, rente betaald en huurwaardeforfait en gemeentelijke belastingen afgedragen. Het is geen gratis winst.

“Kinderen hebben vaak de laatste jaren mantelzorg verleend, waardoor een erfenis voelt als een late beloning en niet als een loterij. ”

— André van Luijk

Redenatie vanuit individu versus familielijn

De argumenten van de andere kant zijn reëel als je vanuit de ontvanger en het individu redeneert: dat erfgenamen er zelf niets voor hebben gedaan, dat vermogen zich kan opstapelen tot dynastieën, en dat economen erfbelasting een van de minst verstorende belastingen vinden.

Vanuit de familielijn begin je echter bij een ander uitgangspunt, namelijk dat het vermogen niet eerst van de samenleving is, maar van degene die het heeft opgebouwd en van de familie.

Juridisch is het belasten van een erfenis geen diefstal, want de wet staat het toe. Moreel voelt het voor wie de familie als eenheid ziet wel zo: de overheid eigent zich iets toe wat een gezin heeft opgebouwd, zonder tegenprestatie. Waarom zou de overheid daar aanspraak op mogen maken?

Op de hoogte blijven? Op 13 oktober organiseren we een online talk over dit onderwerp. Ontdek meer over dit event.